Sóley Benediktsdóttir

Benedikt Magnússon, september 24, 2021

Menntun framhaldsskólakennara

Þróun verkefna um diffrun með áherslu á skilning og uppgötvun

Leiðbeinendur: Benedikt Steinar Magnússon og Bjarnheiður Kristinsdóttir
Prófdómari: Kristín Bjarnadóttir, Professor Emerita

Ágrip
Stærðfræðinám í framhaldsskólum reynist mörgum nemendum erfitt. Sumir nemendur gefast upp eða byrja að halda því fram að þeir geti ekki reiknað stærðfræði. Fyrir kennara er mikilvægt að sporna við slíku hugarfari. Rannsóknir sýna að ein besta leiðin til að hjálpa nemendum að finnast þeir hafa tök á stærðfræði sé að leyfa þeim að mynda eigin tengingar milli ólíkra efnisþátta stærðfræðinnar og að uppgötva sjálfir stærðfræðilegar hugmyndir. Markmið þessa verkefnis var að búa til og þróa verkefni fyrir nemendur í framhaldsskóla með þetta í huga. Ákveðið var að verkefnin skyldu snúast um diffrun bæði vegna áhuga höfundar á því efni og að rannsóknir hafa sýnt að íslenskir framhaldsskólanemendur eiga í mestum erfiðleikum með diffrun og tegrun að loknum framhaldsskóla.

Þrjú verkefni voru samin sem krefjast þess að nemendur velti stærðfræðilegum hugmyndum fyrir sér og myndi sér sinn eigin skilning á efninu. Fyrsta verkefnið felur í sér myndræna túlkun á diffrun með hallatölu snertils. Annað verkefnið fjallar um diffrun veldisfalla. Þriðja verkefnið er bestunarverkefni þar sem nemendur eiga
bæði myndrænt og með útreikningum að finna stærsta rúmmál gjafaöskju.

Fyrsta verkefnið var lagt fyrir nemendur í framhaldsskóla. Úrtakið voru 16 nemendur í stærðfræðiáfanga á þriðja þrepi. Niðurstöður voru nýttar í að uppfæra verkefnin.Helstu niðurstöður voru að verkefnið var hæfilega krefjandi fyrir hópinn og áhugi var fyrir hendi meðal nemenda að fá að vita meira um diffrun eftir að verkefninu var lokið. Ásamt því kom í ljós að nemendur höfðu ekki náð almennilegum tökum á því að skrifa stærðfræðilegan texta og að nemendur treystu ekki eigin röksemdarfærslu nægilega vel til að vera öruggir með svör sín.

Auk þess að uppfæra fyrsta verkefnið út frá niðurstöðum prófunarinnar þá var einnig þróaður matskvarði sem gagnast getur kennurum við leiðsagnarmat. Sömuleiðis var bætt við úrvinnsluverkefnum og gerð ítarleg verkefnalýsing og kennsluleiðbeiningar fyrir kennara með tengingum í áhersluatriði aðalnámskrár. Síðast en ekki síst voru verkefnin skoðuð út frá sjónarhorni Teaching for Robust Understanding (TRU) rammans, en þeim ramma er ætlað að gagnast kennurum til að skapa aðstæður til að nemendur geti lært til skilnings. Í viðauka við ritgerðina má finna verkefnin þrjú, úrvinnsluverkefni, kennsluleiðbeiningar, verkefnalýsingar og matskvarðann.